Blog Image

Hieracium in Nederland

Hieracium Nieuws

In dit blog melden we wetenswaardigheden en nieuwtjes over havikskruiden in Nederland. Meer over havikskruiden is te vinden op http://stellaria.nl/hieracium.html

Revisie van Van Soest beschikbaar

website Posted on 02 Feb, 2014 13:42:55

Op de website is een link toegevoegd naar pdf’s van de revisie van Van Soest in het tabblad met literatuur. Van Soest was de eerste die een overzicht gaf van de rijkdom van apomictische havikskruiden in on land. Voor het opstellen van de Flora van Arnhem liep hij er tegen aan dat hij niet alles goed op naam kon brengen, en hij zocht daarom contact met de Hieracium-goeroe van dat moment, Karl Hermann Zahn uit Karlsruhe. Dat resulteerde in een revisie van alle Hieracium-materiaal in het herbarium van de Nederlandse Botanische Vereniging en in het beschrijven van een aantal nieuwe taxa voor de wetenschap.

De revisie leidde tot een overzicht dat in 4 delen verscheen in het Nederlandsch Kruidkundig Archief aan het eind van de vorige eeuw en 3 hiervan, met de behandeling van de ‘echte’ havikskruiden (Hieracium sect. Hieracium) staan nu als pdf op de website.

Toen Van Soest naar het Haagse verhuisde – hij ging werken voor de defensieafdeling van TNO, voor de ontwikkeling van radar – liet hij het werk aan Hieracium voor wat het was, en wijdde hij zijn botanische aandacht vooral op paardenbloemen. Tenslotte zijn die wel, en havikskruiden niet in overvloed te vinden in de duinen. Na Van Soest heeft niemand meer aan Hieracium gewerkt.

Van Soest eind jaren 20, begin jaren 30 van de vorige eeuw (website MuseumWaalsdorp.nl)



En nog een zeldzaamheid!

website Posted on 01 Feb, 2014 23:44:05

Toegevoegd: Hieracium viridicolum!

Wederom een zeldzaamheid, waarvan momenteel maar één vindplaats bekend is, namelijk de Pietersberg bij Maastricht. Een opvallende soort, met zijn aflopende bladeren, waar in de bladvoet vaak aan beide zijden een afstaande tand te vinden is, en de lang uitgetrokken bladpunten. En wederom, evenals H. euchloroprasinum, een echte kalkplant.



Hieracium euchloroprasinum op de website

website Posted on 01 Feb, 2014 21:51:16

Aan de website is de beschrijving van Hieracium euchloroprasinum toegevoegd. Of beter, de beschrijving van Hieracium murorum subsp. euchloroprasinum, want voor dit taxon is geen naam op soortniveau beschikbaar.

In Nederland is dit een van de zeldzaamste muurhavikskruiden. Van Soest noemt het taxon alleen van Geulhem, en daar groeit deze opmerkelijke soort nog steeds. Hieracium euchloroprasinum valt op door de talloze rozetbladeren die eivormig tot lancetvormig zijn met een afgeronde of zelfs aflopende voet. De bladeren zijn zeer fijn getand en lopen spits uit. Opvalend zijn ook de randen van de sterk beklierde omwindselblaadjes, die dicht bezet zijn met sterharen.

Het recente Nederlandse materiaal, dat we verzamelden bij de grotwoningen in Geulhem, werd gecontroleerd door de Duitse Hieracium-specialist Günter Gottschlich.

20131213-Geulhem002



Havikskruiden in West-Brabant

waarnemingen Posted on 13 Jun, 2013 23:20:56

Vandaag zijn we – Iris en Rense – met Petra van der Wiel in West-Brabant op zoek geweest naar havikskruiden. Uit deze hoek is uit het verleden weinig bekend van de diversiteit aan havikskruiden, maar er is één soort uit deze omgeving beschreven die alleen maar van de typecollectie bekend is: Hieracium [lachenalii subsp.] batavicum. Verzameld in het Liesbos in 1897, waarschijnlijk door Vuijck, en door Zahn beschreven als nieuw taxon.

De eerst plek die we bezochten, tegen het Liesbos, leverde een grote populatie op van een soort uit de sectie Vulgata die erg veel overeenkomst vertoont met het typemateriaal van H. batavicum! De vraag is natuurlijk of het hier om een goede soort gaat, maar nog steeds lijkt hier een populatie havikskruiden voor te komen die aan het eind van de 19e eeuw hier ook voorkwam! Nauwkeurige vergelijking met het typemateriaal moet duidelijk maken of het hier werkelijk H. batavicum betreft. Daarnaast moet het materiaal vergeleken worden met verwante taxa, vooral met H. scanicum, die wel wat lijkt op H. batavicum.

Op landgoed Zoomland verzamelden we H. cardiophyllum, die niet uit deze hoek bekend was. Daarmee was het een uitzonderlijk goede middag!

Foto: groeiplaats van Hieracium cardiophyllum op landgoed Zoomland. Foto: P. v.d. Wiel.



Hieracium silvularum en H. neopinnatifidum toegevoegd

website Posted on 02 Jun, 2013 13:36:19

Aan de website zijn toegevoegd de algemeenste soort uit de sectie Hieracium, H. silvularum, en de algemeenste soort uit de sectie Vulgata, H. neopinnatifidum. De eerste is vooral te vinden in het Subcentreuroop district, rond Winterswijk en in Twente, en in Zuid-Limburg. De tweede is algemeen in de pleistocene districten en in Zuid-Limburg. Behalve beschrijvingen zijn van beide soorten afbeeldingen opgenomen.

Binnenkort hopen we meer soorten toe te kunnen voegen aan de website, dus stay tuned!



Oproep!

vindplaatsen Posted on 01 Jun, 2013 21:32:59

Sinds 2010 zijn we bezig met de revisie van de Nederlandse Hieracia.
Doordat na Van Soest niemand zich meer diepgaand met het geslacht heeft
bezig gehouden, is het onbekend welke taxa nu, ruim 80 jaar nadat Van Soest
zijn onderzoek uitvoerde, nog in Nederland voorkomen. Om sneller een goed beeld te krijgen van de
nog aanwezige diversiteit vragen we hulp bij het verzamelen van materiaal en
dit naar ons op te sturen (Dienst Vastgoed Defensie t.a.v. Rense Haveman of Iris de Ronde Postbus 47 6700AA Wageningen).

Let bij het verzamelen op het
volgende:

·
Verzamel alleen als de populatie voldoende groot
is om enkele exemplaren te missen
·
Verzamel enkele (2 a 3) exemplaren tijdens de
hoofdbloei (liefst meerdere bloeiende hoofdjes). Verzamel geen maaivormen.
·
Noteer de exacte locatie en gegevens over de
standplaats
·
Droog het materiaal netjes tussen kranten
·
Bij kleine populaties niet verzamelen, maak
gedetailleerde foto’s van de bladeren en de hoofdjes.



Hieracium exotericoides na 86 jaar teruggevonden

waarnemingen Posted on 31 May, 2013 18:10:09

In 1917 verzamelde Tap in de omgeving van Valkenburg a/d Geul een Hieracium die door Zahn werd gedetermineerd als H. murorum ssp. exotericoides. Deze vondst werd vermeld in het eerste deel van het overzicht van Van Soest in het Nederlands Kruidkundig Archief. In het vierde deel van dit overzicht meldde Van Soest: “Deze is door mij in 1927 teruggevonden bij Geulhem, waarschijnlijk op dezelfde plaats, waar Tap haar vroeger verzamelde.”

De Wever noemt de soort van één plek op een “kalkhelling langs de Geul, ongeveer waar vroeger de verliefde bomen stonden.” Tijdens de inspectie van kansrijke plekken afgelopen week werden door ons ongeveer 20 planten van Hieracium exotericoides gevonden, “waarschijnlijk op dezelfde plaats, waar Tap haar vroeger verzamelde.”

Teruggevonden, na 86 jaar in de vergetelheid!



« Previous