Blog Image

Hieracium in Nederland

Hieracium Nieuws

In dit blog melden we wetenswaardigheden en nieuwtjes over havikskruiden in Nederland. Meer over havikskruiden is te vinden op http://stellaria.nl/hieracium.html

Hieracium sect. Tridentata rond Arnhem

waarnemingen Posted on 10 Jul, 2015 17:10:07

Afgelopen week was ik in de gelegenheid om een klein rondje te rijden ten noordwesten van Arnhem. Stijf havikskruid, Hieracium sect. Tridentata begint te bloeien, en ik wilde zien of er duidelijk verschillende taxa zijn te vinden. Van het Openluchtmuseum, via Oosterbeek en Wolfheze naar Schaarsbergen verzamelde ik 6 collecties uit de sectie Tridentata en thuis determineerde ik ze met de sleutel van Zahn die we eerder op dit blog presenteerden.

De oogst verbaasde me: naast Hieracium tridentatum, de algemeenste soort uit de sectie in Nederland, bleken 3 collecties te behoren tot H. pseudoconspicuum“, 1 tot H. megachaetoides” en 1 lijkt zeer sterk op H. gratiosum Winst.

Hieracium pseudoconspicuum” werd in het overzicht van Van Soest maar van 2 plekken genoemd (waaronder Arnhem!). Het taxon werd beschreven uit ons land, en er is dus geen naam op soortsniveau beschikbaar. Hetzelfde geldt overigens voor H. megachaetoides“, die in het overzicht ook maar van twee plekken werd genoemd (Ubbergen en Geulhem). Dit taxon is al jaren ook bekend van Wageningen en blijkt tot in Salland voor te komen. De exacte verspreiding van beide taxa is echter nog onduidelijk.

De zesde collectie lijkt heel sterk op H. gratiosum, een taxon dat ontbreekt in het overzicht van Van Soest. Zahn noemt het echter (als H. laevigatum subsp. tridentatum var. gratiosum) voor Nederland, en wel van Doorn. Wellicht dat ook deze soort, die zijn hoofdverspreiding heeft in Sleeswijk-Holstein en voorkomt tot in Denemarken (Schou 2001), een ruimere verspreiding heeft in Nederland.

Wellicht dat deze “schone oogst” een aanmoediging is om beter naar Hieracium sect. Tridentata te kijken? We houden ons aanbevolen voor (goed verzameld) materiaal!


Foto: herbariummateriaal van Hieracium cf. gratiosum van Schaarsbergen



Hieracium monstrosum

waarnemingen Posted on 18 Jan, 2015 17:59:35

Hieracium monstrosum werd door de Zweed Nils Hylander beschreven in zijn dissertatie over graszaadneofieten in Zweedse parken. Hoewel hij de soort maar van één park beschrijft, blijkt het in nog een park in Zweden voor te komen, maar Hylander beschreef de planten van deze plek – in hetzelfde boekwerk! – als een afzonderlijke soort, namelijk als H. densiglandulum. De Zweedse Hieracium-kenner Tyler synonymiseerde beide soorten in dit artikel: http://www.sekj.org/PDF/anbf41/anbf41-103.pdf.

Buiten Zweden was Hieracium monstrosum nooit gevonden, hoewel Hylander vermoedde dat deze soort afkomstig moest zijn uit Midden- of West-Europa, uit het gebied vanwaar het graszaad afkomstig was. In het herbariummateriaal van Herbarium Haveman herkende Tyler deze soort echter ook! Dit materiaal is afkomstig uit het park van Paleis het Loo, waar enkele honderden planten groeien. Bij een revisie van het materiaal van Hieracium sect. Hieracium in Herbarium Haveman werd bovendien materiaal aangetroffen in de stapel ongedetermineerd planten, en wel van Kasteel Hackfort in de Achterhoek.

Ook in Nederland kan deze soort waarschijnlijk als graszaadneofiet beschouwd worden, die in de 18 of 19 eeuw ingevoerd is met graszaad. Wellicht dat Hieracium monstrosum in meer parken gevonden kan worden. Zaak om alle bekende plekken met H. ‘murorum’ in parken en bij buitenhuizen nog eens na te lopen komend voorjaar!



Een nieuw seizoen!!

waarnemingen Posted on 01 May, 2014 22:41:51

Gisteren ben ik met Iris naar Zuid-Limburg geweest om te kijken hoe het staat met de bloei van de muurhavikskruiden, Hieracium sect. Hieracium. Rond Geulhem vonden we al verschillende soorten met bloemen, zoals H. cardiophyllum, H. nemorense, H. silvularum en de zeer zeldzame H. euchloroprasinum.

Het is duidelijk dat de zeer zachte winter en de warme april-maand ook het havikskruidenseizoen vroeg hebben doen beginnen. Ik zou zeggen: kijk uit naar bloeiende muurhavikskruiden!



Havikskruiden in West-Brabant

waarnemingen Posted on 13 Jun, 2013 23:20:56

Vandaag zijn we – Iris en Rense – met Petra van der Wiel in West-Brabant op zoek geweest naar havikskruiden. Uit deze hoek is uit het verleden weinig bekend van de diversiteit aan havikskruiden, maar er is één soort uit deze omgeving beschreven die alleen maar van de typecollectie bekend is: Hieracium [lachenalii subsp.] batavicum. Verzameld in het Liesbos in 1897, waarschijnlijk door Vuijck, en door Zahn beschreven als nieuw taxon.

De eerst plek die we bezochten, tegen het Liesbos, leverde een grote populatie op van een soort uit de sectie Vulgata die erg veel overeenkomst vertoont met het typemateriaal van H. batavicum! De vraag is natuurlijk of het hier om een goede soort gaat, maar nog steeds lijkt hier een populatie havikskruiden voor te komen die aan het eind van de 19e eeuw hier ook voorkwam! Nauwkeurige vergelijking met het typemateriaal moet duidelijk maken of het hier werkelijk H. batavicum betreft. Daarnaast moet het materiaal vergeleken worden met verwante taxa, vooral met H. scanicum, die wel wat lijkt op H. batavicum.

Op landgoed Zoomland verzamelden we H. cardiophyllum, die niet uit deze hoek bekend was. Daarmee was het een uitzonderlijk goede middag!

Foto: groeiplaats van Hieracium cardiophyllum op landgoed Zoomland. Foto: P. v.d. Wiel.



Hieracium exotericoides na 86 jaar teruggevonden

waarnemingen Posted on 31 May, 2013 18:10:09

In 1917 verzamelde Tap in de omgeving van Valkenburg a/d Geul een Hieracium die door Zahn werd gedetermineerd als H. murorum ssp. exotericoides. Deze vondst werd vermeld in het eerste deel van het overzicht van Van Soest in het Nederlands Kruidkundig Archief. In het vierde deel van dit overzicht meldde Van Soest: “Deze is door mij in 1927 teruggevonden bij Geulhem, waarschijnlijk op dezelfde plaats, waar Tap haar vroeger verzamelde.”

De Wever noemt de soort van één plek op een “kalkhelling langs de Geul, ongeveer waar vroeger de verliefde bomen stonden.” Tijdens de inspectie van kansrijke plekken afgelopen week werden door ons ongeveer 20 planten van Hieracium exotericoides gevonden, “waarschijnlijk op dezelfde plaats, waar Tap haar vroeger verzamelde.”

Teruggevonden, na 86 jaar in de vergetelheid!